Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15, được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 10/12/2025 và bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Đây là văn bản quy phạm pháp luật quan trọng, thay thế cho Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014.

1. Tổng quan về Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025

Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 được Quốc hội ban hành nhằm quy định toàn diện về hoạt động giáo dục nghề nghiệp (GDNN) trong hệ thống giáo dục quốc dân. Luật này không chỉ tập trung vào tổ chức và hoạt động của các cơ sở GDNN mà còn xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan cũng như công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

1.1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng

  • Phạm vi: Điều chỉnh các hoạt động xây dựng chương trình, tuyển sinh, đào tạo, kiểm định chất lượng và hợp tác đầu tư trong GDNN.
  • Đối tượng: Áp dụng cho mọi cơ sở GDNN, cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan tại Việt Nam.

1.2. Giải thích các thuật ngữ quan trọng

  • Hoạt động GDNN: Bao gồm từ khâu xây dựng chương trình, bảo đảm chất lượng đến ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.
  • Cơ sở dữ liệu chuyên ngành: Là một phần của cơ sở dữ liệu quốc gia, dùng để quản lý thông tin về tổ chức, hoạt động và kết quả đào tạo.

2. Nguyên tắc và Chính sách của Nhà nước về GDNN

2.1. 5 Nguyên tắc hoạt động cốt lõi

  1. Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật.
  2. Đáp ứng mục tiêu phát triển nguồn nhân lực kỹ năng cao gắn với kinh tế – xã hội và an ninh quốc gia.
  3. Gắn kết đào tạo với thị trường lao động và nhu cầu việc làm.
  4. Bảo đảm quyền tự chủ toàn diện đi kèm trách nhiệm giải trình.
  5. Thúc đẩy công bằng, bình đẳng và học tập suốt đời.

2.2. Chính sách ưu tiên phát triển GDNN

Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, ưu tiên ngân sách cho GDNN trong tổng chi giáo dục. Các nội dung ưu tiên bao gồm:

  • Chuẩn hóa và hiện đại hóa các trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế.
  • Đào tạo nhân lực kỹ năng cao trong các ngành kỹ thuật, công nghệ mũi nhọn.
  • Hỗ trợ GDNN tại vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo.
  • Khuyến khích hợp tác công tư (PPP) và thu hút nhân tài tham gia giảng dạy.

LUẬT GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP 2025

Tổng khối lượng kiến thức của chương trình trung học nghề dự kiến khoảng 3.300 giờ

3. Hệ thống văn bằng, chứng chỉ và mục tiêu đào tạo

Luật quy định rõ ràng về các cấp độ đào tạo và loại hình văn bằng tương ứng:

LUẬT GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP 2025

Trung học nghề được xác định cùng bậc học với THPT

3.1. Các trình độ đào tạo và mục tiêu

  • Trình độ cao đẳng: Trang bị năng lực giải quyết công việc phức tạp, khả năng sáng tạo và hướng dẫn nhóm.
  • Trình độ trung cấp: Tập trung vào kỹ năng thực hiện công việc phức tạp trong điều kiện thay đổi.
  • Trung học nghề: Hoàn thiện học vấn phổ thông kết hợp chuyên môn nghề nghiệp.
  • Trình độ sơ cấp: Đào tạo kỹ năng cơ bản để thực hiện các công việc cụ thể của một nghề.

3.2. Quy định về văn bằng và chứng chỉ

  • Bằng cao đẳng/trung cấp: Cấp cho người hoàn thành chương trình tương ứng.
  • Bằng trung học nghề: Cấp sau khi thi tốt nghiệp đạt yêu cầu.
  • Chứng chỉ sơ cấp/đào tạo: Cấp cho người học các chương trình ngắn hạn hoặc nghề khác.

4. Cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp

4.1. Phân loại cơ sở GDNN

  1. Trường cao đẳng: Đào tạo đa trình độ từ cao đẳng trở xuống.
  2. Trường trung cấp: Đào tạo từ trình độ trung cấp trở xuống.
  3. Trường trung học nghề: Đào tạo trung học nghề và sơ cấp.

4.2. Các cơ sở tham gia hoạt động GDNN

Bao gồm các trung tâm (GDNN-GDTX), doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở giáo dục đại học đào tạo ngành đặc thù (nghệ thuật, thể thao, quốc phòng, an ninh).

LUẬT GIÁO DỤC NGHỀ NGHIỆP 2025

5. Cơ cấu tổ chức và Quản trị cơ sở GDNN

5.1. Bộ máy lãnh đạo và quản lý

  • Hiệu trưởng: Là người đại diện theo pháp luật, chịu trách nhiệm điều hành toàn bộ hoạt động của cơ sở.
  • Hội đồng trường (với cơ sở tư thục): Quyết định định hướng phát triển, cơ cấu tổ chức và giám sát nguồn lực.
  • Hội đồng khoa học và đào tạo: Tư vấn về chuyên môn, bảo đảm chất lượng và nghiên cứu khoa học.

5.2. Địa điểm đào tạo

Cơ sở GDNN được tổ chức tại trụ sở chính, phân hiệu hoặc các địa điểm liên kết đào tạo, thực hành đáp ứng chuẩn chất lượng.

6. Chuẩn chất lượng và Hoạt động đào tạo

6.1. Chuẩn cơ sở và chuẩn chương trình

Chuẩn cơ sở GDNN: Là căn cứ để quy hoạch mạng lưới, đầu tư trọng điểm và thực hiện trách nhiệm giải trình.

Chuẩn chương trình: Quy định mục tiêu, chuẩn đầu ra, khối lượng học tập và phương pháp đánh giá.

6.2. Xây dựng chương trình đào tạo

Các cơ sở được tự chủ biên soạn chương trình nhưng phải tham chiếu tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia và cập nhật thường xuyên theo xu hướng thị trường.

7. Quy định về Cấp phép và Tuyển sinh

7.1. Thủ tục cấp phép hoạt động GDNN

Các cơ sở chỉ được tuyển sinh sau khi được cấp phép hoạt động.

Đối với các ngành đặc thù như Sức khỏe, Pháp luật, Giáo viên, Quốc phòng – An ninh, cơ quan cấp phép phải lấy ý kiến từ cơ quan quản lý chuyên môn trước khi quyết định.

7.2. Tự chủ trong tuyển sinh

Cơ sở GDNN được tự chủ xác định số lượng tuyển sinh và phải đăng ký thông tin chương trình đào tạo vào cơ sở dữ liệu chuyên ngành trước khi thực hiện.

KẾT LUẬN

Luật Giáo dục nghề nghiệp số 124/2025/QH15 là một bước tiến quan trọng, tạo hành lang pháp lý vững chắc cho việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy hội nhập quốc tế cho hệ thống giáo dục Việt Nam.

Xem chi tiết tại file: 124_Luat_GDNN-ky_chung_thuc

Luật Sửa Đổi, Bổ Sung một số điều Luật GIÁO DỤC: Luat so 123_Luat Giao duc